Mekanik klavye almaya karar verdiğinizde ilk takıldığınız yer büyük ihtimalle switch seçimi olur. Kırmızı, kahverengi, mavi, sessiz, hızlı, optik, manyetik... Ürün sayfaları bu kelimeleri bolca kullanır ama ne anlama geldiklerini pek açıklamaz. Aşağıda switch'lerin nasıl çalıştığını, temel türlerin birbirinden nasıl ayrıldığını ve hangi oyun tarzına hangisinin daha uygun düştüğünü anlatıyorum. Bir de çoğu kişinin aklına gelmeyen konuya, yani klavye sesinin aslında nereden geldiğine değineceğim.
Switch tam olarak ne işe yarar?
Mekanik klavyede her tuşun altında ayrı bir mekanik anahtar bulunur; buna switch diyoruz. Membran klavyelerde bütün tuşlar ortak bir kauçuk tabakaya basar. Mekanik klavyede ise her tuşun kendi yayı, kendi temas mekanizması vardır. Tuşun hissi, sesi ve tepkisi de bu yüzden switch türüne göre belirgin biçimde değişir.
Bir switch'i tarif ederken dört şeye bakılır. Birincisi hareketin karakteri: tuş aşağı inerken pürüzsüz mü ilerliyor, yoksa yolun ortasında hissedilen bir tümsek var mı? İkincisi ses, yani basınca belirgin bir tık duyulup duyulmadığı. Üçüncüsü tuşu indirmek için gereken kuvvet. Dördüncüsü tetiklenme noktası: tuşun toplam hareketinin neresinde bilgisayara sinyal gittiği.
Lineer, dokunsal ve tıklayan
Renkler bu işte pratik bir kısaltma gibi kullanılıyor. Bu dil, uzun süre sektörün referansı olan Cherry MX switch'lerinden geliyor ve pek çok üretici benzer renk kodlarını benimsedi. Yalnız markadan markaya his ve kuvvet farkı olabiliyor. Renk size bir fikir verir, kesin bir standart değildir.
| Tür | Tipik renk | His | Ses | Kimlere uygun |
|---|---|---|---|---|
| Lineer | Kırmızı, siyah | Baştan sona pürüzsüz, tümsek yok | Sessize yakın, tuş dibe vurunca hafif ses | Hızlı tekrarlı basış yapan oyuncular |
| Dokunsal (tactile) | Kahverengi | Ortada hissedilir küçük bir tümsek | Orta düzey | Oyun ve yazıyı birlikte yapanlar |
| Tıklayan (clicky) | Mavi | Belirgin tümsek ve tık | Yüksek, keskin tık sesi | Yazı yazmayı seven, sesi dert etmeyen kullanıcılar |
| Sessiz lineer | Genellikle "silent" ibaresiyle | Lineer, sönümlü | Oldukça sessiz | Paylaşılan ortamlar, gece oyuncuları |
| Hızlı (speed) | Markaya göre değişir | Lineer, erken tetiklenme | Düşük | Tepki süresine önem veren rekabetçi oyuncular |
Kırmızı ve siyah: lineer switch'ler
Lineer switch'te tuş aşağı inerken hiçbir engel hissetmezsiniz. Aynı tuşa hızlı ve tekrar tekrar basmanız gereken oyunlarda bu pürüzsüzlük işe yarıyor. Kırmızılar genellikle hafif, siyahlar daha ağır bir yay kullanır. Hafif yayın bir bedeli var: parmağınızı tuşun üstünde dinlendirirken bile tuş tetiklenebilir. Hız kazanırsınız, ama yanlışlıkla basma ihtimali de artar.
Kahverengi: dokunsal switch'ler
Kahverengi switch'te tuşun yolunun ortasında küçük bir tümsek vardır. Bu tümsek, tuşun tetiklendiğini parmağınıza haber verir; tuşu sonuna kadar bastırmanıza gerek kalmaz. Yazı yazarken bu geri bildirim hem hızı hem konforu artırabiliyor. Oyunda lineer kadar akıcı değil, ama çoğu oyuncu için yeterince hızlı. "Ne alacağımı bilmiyorum" diyen birine en sık önerilen orta yol budur.
Mavi: tıklayan switch'ler
Mavi switch hem tümsek hem de net bir tık sesi verir. Yazarken çok tatmin edici olabiliyor, birçok kişi daktiloya benzetiyor. Tık mekanizması tuşun geri dönüşünde de belli bir davranış gerektirdiği için bazı oyuncular hızlı tekrarlı basışta bu switch'i daha az akıcı buluyor. Asıl mesele ise ses. Mavi switch'li klavye ortak ofiste ya da gece yan odada biri uyurken pek sevilmez. Sesli sohbetli oyunlarda mikrofonunuz bu tıkırtıyı karşı tarafa da taşır.
Optik ve manyetik switch'ler
Klasik switch, tuşa basıldığında iki metal temasın birbirine değmesiyle çalışır. Son yıllarda iki farklı yaklaşım yaygınlaştı.
Optik switch, tuşun hareketini bir ışık huzmesinin kesilmesiyle algılar. Metal temas olmadığı için temas aşınmasına karşı dayanıklı kabul edilir.
Manyetik switch'ler (Hall effect) tuşun konumunu mıknatıs ve manyetik alan ölçümüyle okur. Birçok modelde tetiklenme noktasını yazılımdan ayarlayabiliyorsunuz. Bazılarında tuşu bıraktığınız anda sıfırlayan özellikler de var; rekabetçi oyuncuların ilgisini çeken taraf bu.
Bu iki teknolojinin fiyatı genellikle klasik switch'li klavyelerden yüksek. Ayarlanabilir tetiklenmenin gerçekten fark yaratıp yaratmadığı da oynadığınız oyuna ve tarzınıza bağlı. Haftada birkaç saat hikaye odaklı oyun oynayan biri için bu fark büyük ihtimalle hissedilmez.
Hangi oyuna hangi switch?
Switch seçimi sonuçta kişisel bir tercih. Yine de başlangıç için bazı eğilimler yol gösterebilir.
Rekabetçi nişancı oyunlarında hareket tuşlarına sürekli basıp bırakırsınız. Burada lineer ya da hızlı switch'ler akıcı bir his verir, manyetik modeller de bu grupta ilgi görüyor.
Strateji oyunlarında kısayol tuşlarını art arda ve hızla kullanırsınız. Dakikadaki eylem sayısının belirleyici olduğu bu oyunlarda yanlışlıkla basma riskini azaltan dokunsal switch'ler iyi bir seçenek. Türün klasiklerinden birini StarCraft incelememizde anlattık.
Oyunla yazıyı aynı klavyede yapıyorsanız kahverengi gibi dokunsal bir switch iki kullanım arasında dengeli durur. Gece oynuyorsanız ya da odayı biriyle paylaşıyorsanız sessiz lineer veya sessiz dokunsal modellere bakın. Ağırlıklı olarak yazı yazıyor ve sesi dert etmiyorsanız mavi switch keyifli bir yazma deneyimi sunar.
Satın almadan önce
Mümkünse birkaç farklı switch'i elinizle deneyin; bir mağazada beş dakika denemek bu tür yazıların hepsinden daha öğretici olur. Bazı üreticiler bunun için küçük switch test setleri de satıyor.
Hot-swap desteğine mutlaka bakın. Hot-swap soketli klavyelerde switch'leri lehim yapmadan söküp takabilirsiniz. Yanlış seçim yaptıysanız klavyeyi değil, yalnızca switch'leri değiştirirsiniz.
Boyutu da düşünün. Tam boy, tenkeysiz (sayı tuşları olmayan) ya da daha kompakt modeller var. Kompakt klavye fareye daha fazla alan açar, bu da düşük hassasiyetle oynayanlar için önemli.
Tuş kapaklarının malzemesi ve profili hissi ve sesi etkiler. Son olarak ortamınızı hesaba katın: ofiste, yurtta ya da gece oynuyorsanız ses en baştaki kriter olmalı.
Klavyenin sesi nereden gelir?
Mekanik klavyenin sesini yalnızca switch belirlemez. Aynı switch'i kullanan iki klavye bambaşka ses çıkarabilir.
Kasanın ve switch'lerin oturduğu plakanın malzemesi sesin tınısını değiştirir; içi boş kasalar yankılı bir ses verebilir. Kalın tuş kapakları daha tok, ince olanlar daha tiz ses çıkarır. Boşluk, Enter ve Shift gibi uzun tuşlardaki stabilizatörler iyi ayarlanmamışsa tıkırtı ya da gıcırtı yapar. Masanın kendisi de işin içinde: klavyenin altına koyacağınız geniş bir masa altlığı masaya yansıyan titreşimi azaltıp sesi yumuşatabilir.
Mavi switch'ten vazgeçmek istemiyor ama evdekilerin şikayetini azaltmak istiyorsanız kalın bir masa altlığı ucuz bir ilk adım. Tık sesini yok etmez, ama masanın tınlamasını keser.
Bakım
Mekanik klavyeler dayanıklıdır, yine de bakım ister. Tuş kapaklarının arasına giren kırıntı ve toz zamanla tuş hissini bozar. Arada bir klavyeyi ters çevirip hafifçe silkelemek ve basınçlı hava tutmak çoğu zaman yeter. Tuş kapaklarını söküp yıkayacaksanız tamamen kurumadan geri takmayın. Üzerine sıvı dökülürse hemen bağlantıyı kesin ve üreticinin önerilerine göre hareket edin.
Birkaç kısa soru
Kırmızı ile kahverengi arasındaki fark ne?
Kırmızı lineerdir, tuş yolunda tümsek yoktur. Kahverengi dokunsaldır, ortada hissedilen bir tümsek bulunur. Kırmızı daha akıcı, kahverengi daha fazla geri bildirim veren bir his sunar.
Mavi switch oyunda kötü mü?
Kötü değil, birçok oyuncu mavi switch'le rahatça oynar. Ses seviyesi ve hızlı tekrarlı basışta bazılarının daha az akıcı bulması yüzünden rekabetçi oyuncular arasında daha az tercih ediliyor.
Switch'leri sonradan değiştirebilir miyim?
Klavyeniz hot-swap destekliyorsa uygun bir switch sökücüyle kolayca değiştirirsiniz. Desteklemiyorsa değişim lehim gerektirir.
Denemeden karar vermek zorundaysanız hot-swap bir klavye ve kahverengi switch'lerle başlamak en esnek yol. Fikriniz değişirse klavyeyi değil, birkaç küçük parçayı değiştirmeniz yeterli olur.
Yorumlar
Yorum Gönder