"Bir tur daha, sonra yatıyorum." Heroes of Might and Magic III oynamış herkes bu cümleyi en az yüz kez kurmuştur ve en az doksan dokuzunda yalan söylemiştir. Çünkü bir tur, kahramanın hareket puanını bitirmek demektir; o bitince haftanın son günü gelir, yeni hafta başlar, kalede yaratıklar çoğalır, onları toplamak için bir tur daha gerekir. Saat gece üçü gösterdiğinde haritanın öbür ucundaki mor oyuncunun kalesine hâlâ ulaşılamamıştır.
1999'da New World Computing tarafından geliştirilip 3DO tarafından yayımlanan bu oyun, çeyrek asrı aşkın süredir aktif bir oyuncu topluluğuna sahip. Bu yazıda oyunu bir müze parçası gibi değil, bugün hâlâ oynanan canlı bir strateji oyunu olarak ele alıyoruz: neden bu kadar dayanıklı olduğu, sistemlerinin nasıl işlediği ve bugün hangi sürümle oynamanın mantıklı olduğu.
İki oyunun tek pakette birleşmesi
Heroes III'ün sırrı, aslında iki ayrı oyunu tek bir döngüde birleştirmesi. Birinci oyun, macera haritasında geçiyor: Kahramanlarınızı haritada gezdirip maden ele geçiriyor, sandık topluyor, yaratık meskenlerini ziyaret ediyor, gizemli binalardan yetenek öğreniyorsunuz. İkinci oyun ise savaş ekranında, altıgen bir ızgara üzerinde oynanan sıra tabanlı taktik çarpışmalarda geçiyor.
Bu iki katman sürekli birbirini besliyor. Haritada doğru kaynakları topladıysanız kalenizde daha güçlü yaratıklar üretirsiniz; savaşları daha az kayıpla kazandıysanız haritada daha hızlı ilerlersiniz. Ekonomi, keşif ve taktik aynı anda oynanıyor. Oyunun "bir tur daha" etkisinin büyük kısmı bu iç içe geçmiş ödül sisteminden geliyor: Her tur, bir sonrakini daha anlamlı kılan küçük bir kazanç bırakıyor.
Takvim: Oyunun gizli nabzı
Heroes III'te zaman günler, haftalar ve aylarla ilerliyor. Kalede her gün yalnızca bir bina inşa edebiliyorsunuz. Yaratıklar ise haftalık olarak çoğalıyor; yani her pazartesi kalenizin ordusu yeni askerlerle doluyor. Bu basit kural, oyunun bütün temposunu belirliyor. Hangi günü hangi binaya harcayacağınız, haftanın başında ana kahramanınızın kaleye dönüp dönmeyeceği, başka bir kahramanın yaratıkları taşıyıp taşımayacağı gibi kararlar, deneyimli oyuncuları acemilerden ayıran asıl beceriyi oluşturuyor.
Kaleler: Sekizden fazla oyun tarzı
Oyunun ana sürümünde sekiz kale tipi bulunuyor ve her biri farklı bir oynanış tarzını temsil ediyor. İlk genişleme paketi Armageddon's Blade ile dokuzuncu kale olan Conflux eklendi.
| Kale | Tema | Genel karakteri |
|---|---|---|
| Castle | İnsan krallığı, şövalyeler, melekler | Dengeli ve güçlü bir ordu, yeni başlayanlar için uygun |
| Rampart | Elfler, cüceler, ejderhalar | Sağlam savunma ve güçlü okçular |
| Tower | Büyücüler, golemler, devler | Büyü ağırlıklı, pahalı ama etkili birimler |
| Inferno | Şeytanlar ve iblisler | Agresif ve riskli bir oyun tarzı |
| Necropolis | Ölümsüzler | İskelet ordularıyla büyüyen, sabır isteyen bir strateji |
| Dungeon | Karanlık yeraltı yaratıkları | Güçlü büyücü kahramanlar ve ejderhalar |
| Stronghold | Barbarlar, orklar | Hızlı ve saldırgan, büyüye daha az önem veren |
| Fortress | Bataklık yaratıkları | Dayanıklı birimler ve savunma odaklı oyun |
| Conflux | Elementaller | Genişleme paketiyle gelen, hızlı gelişen bir kale |
Oyuncu toplulukları, hangi kalenin "en güçlü" olduğunu yıllardır tartışıyor ve bu tartışmanın bitmemesi, dengelemenin genel olarak başarılı olduğunun bir göstergesi. Her kalenin kendine özgü güçlü ve zayıf anları var.
Kahraman gelişimi: Rastgelelik ile planın dengesi
Kahramanınız savaş kazandıkça seviye atlıyor ve her seviyede iki yetenek seçeneğinden birini seçiyorsunuz. Kahramanın sınırlı sayıda ikincil yetenek yuvası var, bu yüzden her seçim bir vazgeçiş anlamına geliyor. Lojistik (daha fazla hareket), Bilgelik (daha güçlü büyüler öğrenme imkânı), Hava ya da Toprak büyüsü gibi seçimler, kahramanın oyunun geri kalanındaki rolünü belirliyor.
Büyü sistemi dört element okuluna ayrılıyor: Hava, Toprak, Ateş ve Su. Kalenizdeki büyü loncasında hangi büyülerin çıkacağı kısmen rastgele. Bu rastgelelik, her oyunu biraz farklı kılıyor ama bazen de kaderi belirleyici bir hâle getiriyor. Loncada şehir kapısı ya da boyut kapısı gibi hareket büyülerini bulmak, büyük haritalarda oyunun seyrini değiştirebiliyor.
Neden hâlâ oynanıyor?
Bir oyunun bu kadar uzun süre yaşamasının birkaç sebebi var ve Heroes III'te hepsi aynı anda bulunuyor:
- Okunaklı grafikler: Elle çizilmiş görünen iki boyutlu grafikler, dönemin ilk üç boyutlu oyunlarının aksine yaşlanmadı. Bir birimin ne olduğunu ekranda bir bakışta anlayabiliyorsunuz.
- Harita editörü: Oyunla birlikte gelen harita editörü sayesinde topluluk, yıllar boyunca sayısız harita üretti. Rastgele harita oluşturucu da her oyunu yeni bir deneyime dönüştürüyor.
- Sıcak koltuk (hot-seat) oyunu: Aynı bilgisayarda sırayla oynanan çok oyunculu mod, pek çok kişinin bu oyunu arkadaşlarıyla, kardeşleriyle oynamasını sağladı. Bu ortak hafıza, nostaljinin önemli bir parçası.
- Müzik: Her kalenin kendine ait bir müziği var ve bu müzikler oyunu oynamamış birine bile tanıdık gelecek kadar akılda kalıcı.
- Topluluk projeleri: Hayran yapımı eklentiler, oyunun hem yeni içerikle hem de modern ekranlarla uyumlu hâle gelmesini sağladı.
Aynı dönemin strateji oyunları arasında Heroes III'ün yeri de ilginç. Gerçek zamanlı strateji türünün yükselişte olduğu yıllarda sıra tabanlı bir oyun olarak çıktı. Aynı yılın öteki büyük strateji oyununu merak ediyorsanız Age of Empires II incelememize göz atabilirsiniz; iki oyun arasındaki tempo farkı, türün ne kadar geniş bir yelpazeye yayıldığını gösteriyor.
Bugün hangi sürümle oynamalı?
Heroes III'ü bugün oynamak isteyen biri birkaç seçenekle karşılaşıyor ve bu seçenekler arasındaki fark ilk bakışta kafa karıştırıcı olabiliyor.
Complete Edition
Ana oyun ile iki resmi genişleme paketini (Armageddon's Blade ve The Shadow of Death) bir araya getiren sürüm. Dijital mağazalarda satın alınabiliyor. Topluluk eklentilerinin büyük çoğunluğu bu sürümü temel alıyor, bu yüzden en esnek başlangıç noktası genellikle bu sürüm.
HD Edition
Ubisoft'un yayımladığı, yüksek çözünürlük desteği sunan yeniden yapım. Bu sürüm genellikle genişleme paketlerini içermemesiyle eleştiriliyor; yani Conflux kalesini ve genişlemelerin getirdiği içerikleri bulamıyorsunuz. Kurulumu kolay, ama içerik açısından sınırlı.
Topluluk eklentileri
Oyuncu topluluğunun geliştirdiği eklentiler, oyunun bugün hâlâ gelişmesini sağlıyor. Horn of the Abyss adlı hayran yapımı eklenti, yeni bir kale, yeni nesneler ve denge düzenlemeleri getiriyor ve çok oyunculu sahnede yaygın olarak kullanılıyor. Ayrıca oyunu geniş ekran çözünürlüklerde çalıştırmayı sağlayan hayran yapımı araçlar da bulunuyor. Bu eklentileri yalnızca resmi topluluk kaynaklarından indirin ve kurulum talimatlarını dikkatle okuyun.
Eski oyunların dijital mağazalarda erişilebilir kalması ya da kaybolması meselesi, Heroes III gibi oyunlar için de geçerli. Bu konunun daha geniş bir çerçevesini kaybolan oyunlar ve dijital arşivcilik yazımızda ele aldık.
Yeni başlayanlar için ilk hafta rehberi
- İlk oyununuzda Castle ya da Rampart gibi dengeli bir kaleyle başlayın.
- İlk günlerde yaratık meskenlerini değil, kaynak üretimini artıran binaları önceliklendirin; ilk haftalarda kaleye bir Tavern ve Town Hall gibi temel binalar kurmak ekonomiyi hızlandırır.
- İkinci bir kahraman alın. Ana kahramanınız savaşırken ikincisi kaynak toplar ve yaratıkları ana kahramana taşır.
- Değirmen, testere atölyesi ve madenleri erkenden ele geçirin; ekonomi, orta oyunun kazananını belirler.
- Haftanın ilk gününü unutmayın: Yeni yaratıklar kalede sizi bekliyor.
- Kayıpsız kazanılabilecek savaşlarda "hızlı savaş" (otomatik çözüm) yerine savaşı kendiniz yönetin; yapay zekâ gereksiz kayıp verebilir.
Sık sorulan sorular
Heroes III kaç yılında çıktı?
Oyun 1999'da Windows için yayımlandı. Aynı yıl ilk genişleme paketi Armageddon's Blade çıktı, ertesi yıl The Shadow of Death geldi.
Heroes III ile Heroes of Might and Magic serisinin öteki oyunları arasındaki fark ne?
Seri, Heroes III'ten önce ve sonra da devam etti. Ancak topluluğun büyük bölümü, iki boyutlu grafikleri, dengeli kaleleri ve harita editörü sayesinde üçüncü oyunu serinin zirvesi olarak görüyor. Sonraki oyunlar farklı yönlere gitti ve her biri kendi hayran kitlesini oluşturdu.
HD Edition mı, Complete Edition mı?
Genişleme içeriklerini ve topluluk eklentilerini istiyorsanız Complete Edition daha mantıklı bir başlangıç noktası. Sadece ana oyunu kolay bir kurulumla denemek istiyorsanız HD Edition iş görebilir.
Horn of the Abyss resmi bir genişleme mi?
Hayır, oyuncu topluluğu tarafından geliştirilen hayran yapımı bir eklenti. Çalışması için genellikle Complete Edition gibi temel bir sürüme ihtiyaç duyuyor.
Bir tur daha
Heroes III'ü özel kılan şey, karmaşık sistemleri sade bir arayüzle sunması ve her turun sonunda oyuncuya küçük bir kazanç bırakması. Bu formül, çeyrek asır sonra bile işliyor. Bu gece "bir tur daha" diyecekseniz, en azından saat alarmınızı kurun; Heroes III'ün takvimi, gerçek takviminizden çok daha hızlı akıyor.
