Thief: The Dark Project (1998): Işık, Ses ve Gölgeyle Oynanan Gizlilik Oyunu

Thief: The Dark Project 1998'de çıktı. Looking Glass Studios geliştirdi, Eidos Interactive yayımladı. Oyunun oyuncuya söylediği şey o yıllar için yeniydi: kazanmak için savaşmak zorunda değilsiniz, hatta çoğu zaman savaşmamanız gerekiyor. Aşağıda Thief'in gizlilik türüne getirdiklerini, onu benzerlerinden ayıran sistemleri ve bugün nasıl oynanabileceğini anlatıyorum.

Birinci şahıs, ama nişancı değil

1990'ların sonunda birinci şahıs bakış neredeyse otomatik olarak silah demekti. Doom'un açtığı yoldan giden oyunlar daha büyük silahlar ve daha kalabalık düşmanlar sunuyordu. Thief aynı bakış açısını bambaşka bir amaçla kullandı. Kahraman Garrett bir asker değil, bir hırsız. Kılıç kullanabiliyor, ama aynı anda iki nöbetçiyle karşılaşmak çoğu zaman ölüm demek. Oyunun sizden istediği görünmeden girmek, istediğinizi almak ve kimse fark etmeden çıkmak.

Looking Glass daha önceki işlerinde de oyuncuya tek bir doğru yol dayatmayan, sistemlere dayalı bir tasarım anlayışı izlemişti. Thief bu anlayışı çatışmadan kaçınma üzerine kurulmuş bir oyuna taşıdı.

Işık, ses ve sabır

Işık

Ekranın altındaki ışık göstergesi (oyuncuların deyişiyle "light gem") Thief'in en tanınan arayüz öğesi. Gösterge ne kadar parlaksa o kadar görünürsünüz. Gölgede durduğunuzda kararıyor ve bir nöbetçi yanınızdan geçse bile sizi fark etmeyebiliyor. Bu basit gösterge bütün dünyayı bir ışık-gölge haritasına çeviriyor: her meşale bir tehlike, her karanlık köşe bir sığınak.

Ses

Thief'i asıl farklı kılan belki de ses sistemi. Yürüdüğünüz zemin çıkardığınız sesi belirliyor. Halıda neredeyse sessizsiniz, taşta daha dikkat çekicisiniz, metal ızgaralarda adeta alarm çalıyorsunuz. Koşmak daha çok ses çıkarıyor, çömelmek daha az.

Sistem ters yönde de çalışıyor. Nöbetçilerin ayak seslerini, mırıldanmalarını, kapı seslerini dinleyerek nerede olduklarını görmeden bilebiliyorsunuz. Kulaklar burada gözler kadar önemli bir araç.

Sabır

Thief bekleyeni ödüllendiriyor. Nöbetçilerin devriye yollarını izlemek, doğru anı kollamak ve acele etmemek başarının anahtarı. Dönemin hızlı aksiyon oyunlarına alışmış oyuncular için bu yeni bir ritimdi. Bir odayı geçmek dakikalar sürebiliyor ve o dakikalar sıkıcı değil, gergin geçiyor.

Oklar

Garrett'ın yayı bir silahtan çok bir alet çantası. Her ok türü farklı bir sorunu çözüyor.

Ok türüNe işe yararTipik kullanım
Su okuMeşaleleri söndürür, kan lekelerini temizlerAydınlık bir koridoru karanlığa çevirmek
Yosun okuZemine yumuşak yosun serer, ayak sesini bastırırGürültülü bir zemini sessizce geçmek
İp okuAhşap yüzeylere saplanıp tırmanılabilir bir ip bırakırYüksek bir balkona ya da gizli bir yola ulaşmak
Gürültü okuDüştüğü yerde ses çıkarırNöbetçiyi başka bir yöne çekmek
Ateş okuPatlayıcı etki yaratırSon çare olarak çatışmada
Normal okDoğrudan hasar verirNadiren; gizlilik oyununda son seçenek

Okların hepsi sınırlı sayıda. Hangisini ne zaman kullanacağınız bir görevi kolay ya da zor geçirmenizi belirliyor. Garrett'ın copu (blackjack) ise nöbetçileri fark ettirmeden bayıltmak için. Birçok oyuncu için "kimseyi öldürmeden bitirmek" kendine koyduğu bir kurala dönüşüyor.

Zorluk, yeni hedefler demek

Thief'in akıllıca kararlarından biri zorluk seviyelerini yalnızca düşmanları güçlendirmek için kullanmaması. Yüksek zorlukta görevlere yeni hedefler ekleniyor: daha fazla ganimet toplamak, belirli nesneleri çalmak ya da kimseyi öldürmemek gibi. Aynı harita farklı zorluklarda farklı bir bulmacaya dönüşüyor ve oyunu tekrar oynamak anlam kazanıyor.

Tek kapı değil, birçok yol

Bölümler dönemin koridor tipi haritalarından farklı olarak geniş ve katmanlı. Bir malikaneye ön kapıdan, arka bahçedeki bir pencereden, çatıdaki bir açıklıktan ya da kanalizasyondan girebiliyorsunuz. Seçtiğiniz yol karşılaşacağınız nöbetçileri, bulacağınız ganimeti ve harcayacağınız okları değiştiriyor. Oyun çoğu zaman eksik bir harita veriyor; bazen işaretlenmemiş bir oda bir nottaki tek cümleyle ortaya çıkıyor.

Bu açıklık sizi bir planlayıcıya çeviriyor. İçeri girmeden önce binanın etrafını dolaşmak, pencerelerden ışık sızıp sızmadığına bakmak, devriyelerin zamanlamasını kafada not etmek oyunun doğal bir parçası oluyor. Aynı görevi ikinci kez oynadığınızda bambaşka bir rota bulmanız da bu yüzden mümkün.

Şehir

Oyun, adı konmayan ve oyuncuların yalnızca "Şehir" diye andığı bir yerde geçiyor. Ortaçağ ile erken sanayi döneminin tuhaf bir karışımı olan bu şehirde katı dindar Çekiççiler (Hammerites), gizemli Koruyucular (Keepers) ve doğayla bağlantılı pagan gruplar yaşıyor. Garrett gençliğinde Koruyucuların yanında eğitim almış ama onlardan ayrılmış bir hırsız. Hikaye ilerledikçe basit bir soygun işi çok daha tuhaf ve doğaüstü bir meseleye dönüşüyor.

Ara sahneler kendine özgü bir sanat tarzıyla ve Garrett'ın alaycı anlatıcı sesiyle anlatılıyor. Görevlerin bazıları saf soygun, bazıları ise zombilerin ve doğaüstü yaratıkların bulunduğu, gizliliğin zorlaştığı bölümler. Kimi oyuncu bu doğaüstü görevleri oyunun zayıf yanı sayıyor, kimi de atmosferin en güçlü anları olarak anıyor.

Gizlilik türündeki yeri

1998 gizlilik oyunları açısından dikkat çekici bir yıldı; farklı platformlarda gizliliği merkeze alan başka oyunlar da çıktı ve türün temel fikirleri kısa sürede farklı yaklaşımlarla şekillendi. Thief'in öne çıkardığı şey, birinci şahıs bakışla ışığı ve sesi sistemli biçimde oyunun merkezine koymasıydı. Aynı yıl birinci şahıs bakışı bambaşka bir anlatım için kullanan oyun için Half-Life incelememize bakabilirsiniz.

Seri devam etti: ertesi yıl ek görevler ve düzenlemeler içeren Thief Gold çıktı, 2000'de Thief II: The Metal Age geldi. Sonraki oyunları farklı stüdyolar geliştirdi. Topluluk ise uzun yıllar boyunca hayran yapımı görevler (fan mission) üretmeyi sürdürdü.

Bugün nasıl oynanır?

Thief Gold dijital mağazalarda satılıyor. Orijinal oyunun genişletilmiş hali olduğu için çoğu oyuncunun başlangıç noktası bu.

Modern işletim sistemlerinde uyumluluk ve daha yüksek çözünürlük için topluluğun hazırladığı yamalar var. Bunları yalnızca bilinen topluluk kaynaklarından indirin.

Oyunu bitirdikten sonra topluluğun hazırladığı yüzlerce görev sizi bekliyor; oyunun ömrü bu sayede neredeyse hiç bitmiyor.

Bir de ses meselesi: Thief'i kulaklıkla oynayın. Oyunun yarısı ses ve hoparlörle oynamak deneyimin önemli bir kısmını kaçırmak demek.

Yeni başlayanlar için

  1. Her görevin başında haritayı ve hedefleri okuyun. Oyun size her şeyi göstermiyor, keşfetmenizi bekliyor.
  2. Su oklarını idareli kullanın; bittikleri an genellikle en çok ihtiyaç duyduğunuz an oluyor.
  3. Copu nöbetçinin arkasından yaklaşarak kullanın. Yüzü size dönükken işe yaramıyor.
  4. Bayılttığınız nöbetçileri gölgeye taşıyın. Başka bir nöbetçi bulursa alarm veriyor.
  5. Sık kayıt alın. Thief hatayı affetmiyor ve bu onun çekiciliğinin parçası.

Sık sorulanlar

Thief ile Thief Gold arasındaki fark ne?

Thief Gold, orijinal oyuna yeni görevler ve düzenlemeler ekleyen genişletilmiş sürüm. Bugün oyunu satın alacaksanız karşınıza genellikle bu çıkıyor.

Seriyi bilmem gerekir mi?

Hayır. Serinin ilk oyunu olduğu için doğrudan başlayabilirsiniz; hikaye Garrett'ı ve Şehri sıfırdan tanıtıyor.

Bugün hala oynanabilir mi?

Kontroller ve grafikler dönemin izlerini taşıyor, ama temel sistemler hala çok iyi çalışıyor. Birkaç görev sonra ışık göstergesine ve ses sistemine alıştığınızda oyunun neden bu kadar etkili olduğunu kolayca görüyorsunuz.

Bugün pek çok oyunda gördüğümüz gizlilik mekaniklerinin izleri bu oyuna kadar uzanıyor. Bir akşam ışıkları kapatıp kulaklığı takın ve Garrett'la bir koridorun karanlığında bekleyin; nöbetçinin ayak seslerinin uzaklaştığını duyduğunuz an, oyunun neden hala anıldığını anlatmaya yetiyor.

Yorumlar